Cały łańcuch Sudetów na modelu terenu
Aktualizacja 14 listopada 2026: od 13 listopada reprezentant pasma wchodzi do Diamentowej Korony, jeśli ma co najmniej 150 m wybitności. Diamentowa Korona liczy teraz 34 szczyty, a cała korona 57. Szczegóły we wpisie Diamentowa Korona: próg 150 m dla reprezentantów pasm.
Przeliczyliśmy wybitność i izolację szczytów całych Sudetów na numerycznych modelach terenu z lotniczego skanowania laserowego. Dla części szczytów wyniki wyraźnie różnią się od wartości podawanych w źródłach oraz od naszych wcześniejszych ustaleń metodą ręcznej analizy map. Trzy szczyty zmieniły przez to miejsce na liście, a korona liczy teraz 63 szczyty.
- Korona
- 8
- Wielka Korona
- 17
- Diamentowa
- 39
- Korona
- 8
- Wielka Korona
- 15
- Diamentowa
- 40
Co zbadaliśmy
- Dane: numeryczne modele terenu z lotniczego skanowania laserowego, polski NMT z GUGiK i czeski DMR 5G z ČÚZK. To modele samego gruntu, bez drzew i budynków.
- Zakres: izolację policzyliśmy dla 243 wierzchołków, a wybitność dla 265. To wszystkie wzniesienia o wybitności co najmniej 100 m i wszystkie szczyty z listy.
- Dokładność: wierzchołki odczytaliśmy z siatki ok. 1 m, przełęcze z siatki ok. 11 × 19 m.
To prawdopodobnie pierwsze tak kompleksowe badanie Sudetów oparte na modelu terenu pod kątem izolacji i wybitności sudeckich szczytów. Jak liczy się wybitność i dlaczego model terenu jest tu lepszy od map i od modeli satelitarnych, opisaliśmy na przykładzie Góry Wszystkich Świętych.
Kryteria
W oparciu o nowe dane o wybitności (o ile szczyt wznosi się ponad najniższą przełęcz, przez którą trzeba zejść, żeby dojść do wyższego wierzchołka) i izolacji (odległość do najbliższego wyższego szczytu) zweryfikowaliśmy kryteria kwalifikacji szczytów. Nadal o miejscu szczytu decydują dwie liczby: wybitność i izolacja. Wystarczy spełnić jedno z kryteriów.
| Poziom | Wybitność | lub izolacja |
|---|---|---|
| Korona | powyżej 500 m | powyżej 21 km (wcześniej 25 km) |
| Wielka Korona | co najmniej 350 m | powyżej 14 km |
| Diamentowa Korona | powyżej 270 m | co najmniej 10 km |
Do Diamentowej Korony wchodzą też najwybitniejsze szczyty pasm, pogórzy i kotlin, których nie ma na wyższych poziomach.
Progi nie są wzięte z powietrza. Sprawdziliśmy je metodą naturalnych przełamań Jenksa, która szuka w danych miejsc, gdzie wartości same układają się w grupy. Dopasowanie podziału (GVF) wynosi ok. 0,95, gdzie 1 oznaczałoby podział idealny. Oba wykresy można obejrzeć i samemu sprawdzić, gdzie leży każdy szczyt:
Zmiany na liście
Valtenberg: z Wielkiej Korony do Diamentowej
Izolacja Valtenberga wynosi 12,3 km, a nie 15 km. Tyle dzieli go od Tanečnicy (599 m), która jest od niego wyższa. To poniżej progu Wielkiej Korony (14 km), ale powyżej progu Diamentowej (10 km).
Královecký Špičák: z Wielkiej Korony do Diamentowej
Wybitność Královeckiego Špičáka wynosi 340 m (przełęcz kluczowa 541 m), czyli mniej niż 350 m potrzebne do Wielkiej Korony. Z zapasem mieści się w Diamentowej (próg 270 m).
Strażna: usunięta z listy
Sąsiedni Křížový vrch okazał się wyższy o 0,4 m (641,9 m wobec 641,5 m, to samo pokazuje OpenStreetMap). Strażna nie jest więc najwyższym punktem swojego grzbietu i ma tylko 25 m wybitności (zamiast 92 m) i 2,6 km izolacji (zamiast 12 km). Pogórze Witkowskie nadal reprezentuje w koronie Hůrka.
40 centymetrów zdecydowało o miejscu w koronie. Tyle Strażna ustępuje sąsiedniemu Křížovemu vrchowi. Ten jednak też nie znalazł się w Koronie, bo nie spełnia kryterium izolacji: wyższa Czerwona Góra leży niecałe 10 km od niego.
Co to oznacza dla zdobywców
- Zdobycia Valtenberga i Královeckiego Špičáka przeszły automatycznie do Diamentowej Korony. Nie musisz nic robić.
- Zdobycie Strażnej nie liczy się już do korony, bo szczytu nie ma na liście.
Czego nie bierzemy z modelu
- Obniżenia terenu zrobione przez człowieka. Wykop kolejowy albo drogowy obniża przełęcz, a wtedy model terenu pokazuje większą wybitność, niż miałaby góra bez ingerencji człowieka. To samo dotyczy kamieniołomów. Dlatego Śnieżnik (wykop kolejowy na Ramzovskim sedle), Ještěd (wykop autostrady) i Humrich (wykop drogi) zachowały wybitność z map.
- Budowle na szczycie. Na Grodźcu model terenu zawyża wierzchołek przez zamek, więc wysokość szczytu wzięliśmy z mapy.
- Saksonia. Dla Saksonii nie ma otwartego modelu gruntu, więc szczyty niemieckie mają wybitność z map topograficznych. Nasze obliczenia potwierdzają ją z dokładnością do kilku metrów.
Co jeszcze sprawdzamy
Badanie nie jest zamknięte. W dwóch parach szczytów, Szczeliniec Wielki i Skalniak oraz Okole i Folwarczna, model terenu i mapy różnią się co do tego, który szczyt jest wyższy. Każda kolejna zmiana na liście dostanie tu osobny wpis.
Twoje zdanie
Czy kryteria kwalifikacji szczytów są dla Ciebie jasne? Co w nich jest zrozumiałe, a co trzeba lepiej wyjaśnić? Może masz pomysł, jak je ulepszyć albo czytelniej pokazać? Napisz, każda uwaga pomoże nam je dopracować.
Wiadomość trafi bezpośrednio do autora. Najciekawsze pytania i sugestie opiszemy w kolejnych wpisach. Adresu e-mail nie publikujemy.
Źródła
- Numeryczny model terenu, GUGiK (siatka 1 m, PL-KRON86-NH), dane PZGiK udostępniane bezpłatnie.
- DMR 5G, ČÚZK, dane otwarte.
- Mapy topograficzne Saksonii (wybitność szczytów niemieckich).
- Nazwy i kontrola wysokości wierzchołków: © współtwórcy OpenStreetMap, ODbL.
- Podział na kohorty: metoda naturalnych przełamań Jenksa (wykresy izolacji i wybitności).