← Wielka Korona Sudetów · Aktualności
Z badań · Diamentowa Korona

Najwyższa nie znaczy najwybitniejsza

2 listopada 2026 · Wojciech Rogala · uzupełnione 3 listopada 2026: część dla nauczycieli

Sprawdziliśmy na dokładnym modelu terenu z lotniczego skanowania laserowego, który szczyt naprawdę najlepiej reprezentuje Obniżenie Nowej Rudy. Wynik był jednoznaczny: najwybitniejsza jest Góra Wszystkich Świętych, a nie Włodzicka Góra. Od dziś to ona jest w Diamentowej Koronie.

Było
Włodzicka Góra
wysokość
756 m
wybitność
109 m
przełęcz kluczowa
648 m
izolacja
4,2 km
→
Jest
Góra Wszystkich Świętych
wysokość
649 m
wybitność
170 m
przełęcz kluczowa
479 m
izolacja
6,3 km

Dlaczego niższa góra wygrywa

Diamentowa Korona ma regułę reprezentacji: każde pasmo, pogórze i kotlina, których nie ma w Koronie ani w Wielkiej Koronie, jest w niej reprezentowane przez swój najwybitniejszy szczyt. Najwybitniejszy, a nie najwyższy. Wybitność to wysokość szczytu ponad najniższą przełęczą, przez którą trzeba zejść, żeby dojść do wyższego wierzchołka. Mówi, na ile góra jest samodzielna, a nie tylko jak wysoko sięga.

Włodzicka Góra jest najwyższa w Obniżeniu Nowej Rudy, ale łączy się z wyższym terenem wysoko położonym siodłem (648 m). Ponad nie wznosi się tylko o 109 m. Góra Wszystkich Świętych, choć o ponad 100 m niższa, schodzi do wyższego terenu dopiero przez przełęcz 479 m, w stronę Gór Sowich. Ma więc 170 m wybitności. Różnica 60 m jest wielokrotnie większa niż dokładność pomiaru.

Góra Wszystkich Świętych170 Wilkowiec160 wierzchołek 618 m142 Góra Świętej Anny138 Wysoka111 Włodzicka Góra (756 m)109 wybitność [m], NMT GUGiK
Najwybitniejsze wzniesienia Obniżenia Nowej Rudy. Najwyższa w jednostce Włodzicka Góra jest dopiero szósta.
Ciekawostka

Dwa wzgórza różnią się wysokością o 2 metry, a wybitnością o 32 metry. Góra Świętej Anny (647 m) i Góra Wszystkich Świętych (649 m) położone są 2 km od siebie, obie z wieżami widokowymi. Niższa schodzi do wyższej sąsiadki przez siodło 509 m i ma 138 m wybitności. Wyższa nie ma wyższej sąsiadki w pobliżu, więc jej przełęcz kluczowa leży niżej, na 479 m. O tym, która z nich dostaje „dużą” wybitność, rozstrzygają te dwa metry. Tymczasem na popularnej mapie turystycznej mapy.com obie mają tę samą wysokość, 647 m. Dlatego potrzebne było sprawdzenie na dokładnym modelu terenu GUGiK z lotniczego skanowania laserowego.

Góra Świętej Anny647 m Góra Wszystkich Świętych649 m Góry Sowie → przełęcz 508,8 m przełęcz 478,9 m 138 m 170 m
Przekrój schematyczny (bez zachowania skali poziomej). Linie przerywane: wybitność każdego ze wzgórz liczona od jego przełęczy kluczowej. Obliczenie na NMT GUGiK w siatce ok. 4 m.

Jak to sprawdziliśmy

Policzyliśmy wybitność wszystkich wierzchołków w granicach Obniżenia Nowej Rudy i porównaliśmy je z Włodzicką Górą.

Pytania, które padły po drodze

Skąd pewność, że Góra Wszystkich Świętych jest wyższa od Góry Świętej Anny?

Mapa turystyczna tego nie rozstrzyga: na mapy.com oba szczyty mają po 647 m. Model terenu GUGiK daje w każdej rozdzielczości różnicę ok. 2 m (w pełnej rozdzielczości 649,11 m wobec 647,07 m), a OpenStreetMap tę samą kolejność. Porównanie źródeł i wyjaśnienie, skąd biorą się różnice, jest niżej, w części dla nauczycieli.

Izolacja do czego: do najbliższego wyższego punktu terenu czy do najbliższego wyższego szczytu?

Do szczytu. Najbliższy wyższy szczyt to Sępia w Górach Sowich, 6,3 km. Ma tylko kilka metrów wybitności, ale następny, Bujak, jest niewiele dalej (6,6 km), więc wynik praktycznie się nie zmienia.

Czy nie wystarczy darmowy satelitarny model wysokości?

Nie wystarczy. Pierwszy przebieg na modelu Copernicus GLO-30 dawał błędy wybitności rzędu 10–40 m, bo taki model mierzy wierzchołki drzew, a las rośnie różnie na szczytach i na przełęczach. W Obniżeniu Nowej Rudy Copernicus przypisywał Krępcowi 182 m wybitności, a na modelu gruntu Krępiec nie znalazł się nawet wśród czołowych wzniesień. Do porównań rzędu dziesiątek metrów potrzebny jest model gruntu z lotniczego skanowania laserowego.

Dla nauczycieli: jedna góra, kilka wysokości

Ta zmiana to gotowy materiał na lekcję geografii albo informatyki. Pokazuje, skąd biorą się wysokości na mapach i dlaczego ta sama góra ma w różnych źródłach różną wysokość. Wszystkie liczby poniżej można sprawdzić samodzielnie w bezpłatnych danych.

Skąd model terenu zna wysokość

Numeryczny model terenu (NMT) GUGiK powstał z lotniczego skanowania laserowego (ALS, LiDAR). Samolot wysyła w dół setki tysięcy impulsów laserowych na sekundę. Z czasu powrotu każdego impulsu i dokładnego położenia samolotu wylicza się położenie punktu, od którego impuls się odbił. Powstaje chmura punktów: część odbiła się od koron drzew, część od dachów, a część dotarła do gruntu. Punkty dzieli się na klasy (grunt, roślinność, budynki), a z samych punktów gruntu wylicza się siatkę: kratkę kwadratów, w której każdy kwadrat ma jedną wysokość. Polski NMT ma kwadraty 1 × 1 m, a wysokości są podane w państwowym układzie wysokości PL-KRON86-NH, czyli nad poziomem morza.

Na terenie odkrytym taki model jest dokładny zwykle do kilkunastu centymetrów. W gęstym lesie mniej, bo do gruntu dociera mniej impulsów. To wciąż wielokrotnie mniej niż różnice, o które tu chodzi.

Ważne rozróżnienie: model terenu (NMT) opisuje sam grunt, a model pokrycia terenu (NMPT, po angielsku DSM) opisuje to, co widać z góry, czyli także drzewa i budynki. Satelitarny model Copernicus jest modelem pokrycia. Dlatego zawyża zalesione szczyty i przełęcze i nie nadaje się do liczenia wybitności (zob. pytanie wyżej).

Trzy siatki, trzy wyniki

Odczytaliśmy oba wierzchołki z NMT GUGiK w trzech rozdzielczościach. Siatki ok. 20 m i ok. 4 m to ten sam model 1 m, przeliczony na większe kwadraty przez serwer GUGiK.

Szczytsiatka ok. 20 msiatka ok. 4 msiatka 1 m
Góra Wszystkich Świętych648,6 m648,95 m649,11 m
Góra Świętej Anny646,3 m646,96 m647,07 m
Różnica2,3 m1,99 m2,04 m

Im gęstsza siatka, tym wyższe szczyty. Dlaczego? Wierzchołek to punkt, a kwadrat siatki to powierzchnia. W siatce ok. 20 m jeden kwadrat ma ok. 300 m², tyle co cały płaski czubek tych wzgórz (w pasie pół metra pod wierzchołkiem ok. 300 m² na Górze Świętej Anny i 140 m² na Górze Wszystkich Świętych). Do kwadratu wpada więc także kawałek zbocza, a jego wysokość to coś w rodzaju średniej. Do tego siatka prawie nigdy nie jest ułożona tak, żeby środek kwadratu trafił dokładnie w wierzchołek. Gruba siatka „ścina” szczyty, tak jak zdjęcie w niskiej rozdzielczości rozmywa drobne szczegóły.

  • teren, kropka: prawdziwy wierzchołek
  • siatka gruba (ok. 20 m)
  • siatka drobna (1 m)
  • tyle „ścina” szczyt gruba siatka
Schemat (bez skali): każdy „schodek” to jeden kwadrat siatki z jedną wysokością. Gruba siatka zaniża szczyt, drobna prawie dokładnie go odtwarza.

Różnica między szczytami (ok. 2 m) i wybitność zmieniają się znacznie mniej niż same wysokości, bo wygładzenie działa podobnie na oba wierzchołki i na przełęcz. Wybitność Góry Świętej Anny wyszła 137,7 m w siatce ok. 20 m i 138,2 m w siatce ok. 4 m. Wniosek: żeby porównać, który szczyt jest wyższy, wystarczy wziąć oba z tego samego źródła. Żeby podać wysokość bezwzględną, trzeba sięgnąć po najgęstszą siatkę.

Model terenu, OpenStreetMap i mapa turystyczna

ŹródłoWsz. ŚwiętychŚw. Annyróżnica
NMT GUGiK, siatka 1 m649,11 m647,07 m2,04 m
OpenStreetMap (ele)647,8 m647,2 m0,6 m
mapy.com647 m647 m0 m

Zastrzeżenie, o którym warto powiedzieć uczniom: na obu szczytach stoją wieże widokowe. Model terenu nie zawiera samych wież, ale może zawierać nasypy, fundamenty i platformy wokół nich. Czy cała różnica 2 m jest naturalna, ostatecznie rozstrzygnąłby pomiar geodezyjny na miejscu.

Propozycje ćwiczeń

  1. W serwisie geoportal.gov.pl odczytaj wysokość obu wierzchołków. Narysuj profil terenu w linii prostej od Góry Świętej Anny do Góry Wszystkich Świętych i zobacz, że jego najniższy punkt leży niżej niż 509 m. To nie jest przełęcz kluczowa: przełęcz kluczowa to najwyższy punkt na najniższej drodze między szczytami, a nie najniższy punkt dowolnego przekroju.
  2. Narysuj drugi profil, prowadząc go grzbietem: najpierw na wschód, potem na południowy wschód, przez przełęcz (50,55986 N, 16,52453 E, ok. 509 m). Ta droga ma ok. 2,9 km. Policz z tego profilu wybitność Góry Świętej Anny: wysokość szczytu minus wysokość przełęczy. Porównaj z wynikiem 138 m i z tym, co wyszłoby z profilu w linii prostej.
  3. Otwórz w OpenStreetMap węzły Góry Wszystkich Świętych i Góry Świętej Anny, odczytaj pole ele i porównaj z NMT. Zastanów się, skąd mogła pochodzić ta liczba.
  4. Na papierze w kratkę narysuj przekrój wzgórza. Zaznacz kwadraty grubej siatki (np. 4 × 4 kratki) i drobnej (1 × 1) i wpisz w każdy średnią wysokość terenu. Sprawdź, o ile każda siatka „ścina” szczyt.
  5. Porównaj wysokość dowolnego zalesionego szczytu na mapie turystycznej, w OpenStreetMap i w Geoportalu. Któremu źródłu ufasz najbardziej i dlaczego?

Co to oznacza dla zdobywców

Diamentowa Korona nadal liczy 39 szczytów, a cała korona 64. Na liście pojawiła się Góra Wszystkich Świętych, na południowy wschód od Nowej Rudy. Włodzicka Góra nie przestała być piękną górą. Po prostu nie jest najbardziej samodzielnym wzniesieniem swojej jednostki.

Ta zmiana dobrze pokazuje, na czym opiera się korona. Decydują mierzalne kryteria i dane, które każdy może sprawdzić, a nie wysokość z mapy czy tradycja. Kiedy dokładniejsze dane pokazują coś innego, lista idzie za danymi.

Zobacz Górę Wszystkich Świętych na mapie →

Źródła